Een studie naar leeromgevingen in het hoger (beroeps)onderwijs vanuit een ontwerpperspectief.
Op 4 februari promoveerde Ilya Zitter aan de Universiteit Utrecht. In haar dissertatie onderkende Zitter vier generieke kenmerken voor Ontwerpen voor leren.
Van het hoger (beroeps)onderwijs wordt verwacht dat er competente en leven-lang-lerende beroepsbeoefenaren worden opgeleid. Deze verwachtingen stellen hoge eisen aan de leeromgevingen in het competentiegerichte onderwijs. Onderwijsonderzoek zou hieraan een bijdrage moeten leveren in de vorm van systematische ontwerpkennis waarmee de praktijk uit de voeten kan. Met een ontwerpbril heeft promovendus Ilya Zitter gezocht naar ontwerpmodellen en ontwerplogica voor het ontwerpproces van competentiegerichte leeromgevingen in het innovatieve hoger (beroeps)onderwijs.
Ontwerpkenmerken
Daartoe heeft Zitter in haar dissertatie ‘Designing for Learning. Studying learning environments in higher professional education from a design perspective’ vier generieke ontwerpkenmerken onderkend:
- rolverdeling tussen docenten/externen/(senior)studenten;
- ruimtelijke aspect (fysiek en digitaal);
- instrumentele aspect (gereedschap geschikt voor werken en leren);
- temporele aspect (beschikbare tijd, versnellen/vertragen, onderbreken enzovoort).
Met behulp van deze vier ontwerpkenmerken kunnen consistente taken worden ontworpen die in samenhang een leeromgeving vormen.
Twee dimensies
Daarnaast heeft de onderzoeker twee dimensies gehanteerd: de ene dimensie verloopt van meer klassieke kennisoverdracht naar leren door te participeren; de andere dimensie verloopt van een sterke reductie van de werkelijkheid tot volledig realistisch in al haar complexiteit. Op basis van de ontwerpkenmerken en de dimensies is ontwerplogica geformuleerd om leeromgevingen in het innovatieve hoger (beroeps)onderwijs beter te kunnen vorm geven.
Promotieonderzoek in samenwerkingsverband
Het onderzoek is uitgevoerd als een samenwerking tussen het Interfacultair Instituut voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Studievaardigheden (ILVOS, Universiteit Utrecht), Hogeschool Utrecht (Lectoraat Beroepsonderwijs; Voormalig Expertisecentrum Onderwijsinnovatie & ICT Cetis; Dienst Onderwijs & Onderzoek; Faculteit Communicatie & Journalistiek; Faculteit Natuur & Techniek en Faculteit Gezondheidszorg) en Het Expertisecentrum voor Onderwijs en Opleiding m.m.v. de Medical Master SUMMA (UMC Utrecht). De financiering van dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door de Stichting Kennisontwikkeling HBO (SKO, via het voormalig HU-Lectoraat ICT en Hoger Onderwijs). Ilya Zitter is nu werkzaam bij het Expertisecentrum Beroepsonderwijs en bereikbaar via ilya.zitter@ecbo.nl
Een exemplaar verkrijgen?
Een exemplaar van het proefschrift is te downloaden of aan te vragen via igitur-archive.library.uu.nl/dissertations/2010-0121-200421/UUindex.html
