Van de voortijdig schoolverlater wordt vaak een somber beeld geschetst: in het onderwijs volledig mislukt en vervolgens in ongunstige omstandigheden terechtgekomen.
Er wordt gewaarschuwd voor criminaliteit, psychosociale problemen en problematische leefomstandigheden. Maar een deel van het voortijdig schoolverlaten kan ook vanuit een positiever perspectief worden bekeken, bijvoorbeeld:
- De opstapper: een jongere die niet meer gemotiveerd is voor onderwijs en gaat werken. In het ecbo-onderzoek naar het vavo, De vavo-deelnemers in beeld, kwamen we een aantal van hen weer tegen. Zij waren er na een periode van werken achter gekomen dat je met diploma leuker werk kunt krijgen, en dus zeer gemotiveerd weer aan de studie;
- De beroepskeuze-uitsteller: een jongere zonder beroepsbeeld, of een jongere die pas na de start van het schooljaar beseft welke opleiding past. En dus besluit om een jaartje de wereld rond te reizen, of te werken bij de Mac Donalds. Voor havo- en vwo-leerlingen geen probleem, zij hebben een startkwalificatie. Maar Sjoerd Karsten merkte in de column Stigma al op dat de vmbo-er die deze weg bewandelt meteen een voortijdig schoolverlater is.
En zelfs de jongeren die door de WRR in het rapport Vertrouwen in de school overbelaste jongeren worden genoemd, kunnen vanuit een positiever perspectief worden geholpen. Immers, deze groep kent veel overeenkomsten met een groep jongeren die vanwege overbelasting al veel langer een aangepaste opleiding kent. Ik heb het dan over topsportleerlingen: jongeren die door de vele tijd die zij aan sport besteden een aangepast opleidingsprogramma nodig hebben, om te voorkomen dat ze overbelast raken. Zijn ‘overbelaste jongeren’ eigenlijk ‘topsporters’? En kunnen roc’s en beleidsmedewerkers voor de aanpak van overbelaste jongeren niet leren van het topsportbeleid?
In het artikel De overbelaste leerling als topsporter, gepubliceerd in de bundel Over kwalificaties en kwaliteit, werkstukken uit de leergang bve 2009 werk ik deze gedachten verder uit. In deze bundel zijn overigens meer artikelen te vinden met een net iets andere kijk op het beroepsonderwijs. De moeite waard!
Barbara van Wijk
